Melbet Qajeelcha Galmee

Melbet dhaabbata umuriin isaa xiqqaa ta’e yoo ta’u, seenaan isaa bara 2019 qofa jalqabe, garuu kun biraandiin kun saffisaan industirii qamaaraa keessatti sadarkaa olaanaa irra akka gahu hin dhochine. Maamiloonni sababoota hedduudhaaf marsariitii keenya filatu – bashannana gosa adda addaa fedhii nama hundaaf guutuu ta’e hedduu jiraachuu isaa, biyya addunyaa kamittuu geejjiba maallaqaa mijaa’aa, akkasumas guddifannoo fi boonusii hedduu, fi yoo tajaajilli isaa ammas barbaachise, gargaarsa hojjettoota deggersaa salphaatti argachuu danda’uu isaaniitiif.

Garuu amaloota Meelbeet hunda fayyadamuuf, duraan dursitee sirnicha keessatti herrega banachuu qabda. Fayyadamaan galmaa’e malees marsariiticha fayyadamuu ni danda’a, garuu filannoowwan baay’ee hin qabu – naannoo ilaaluu fi maashinoota slot haala yaaliitiin taphachuu irraa kan hafe. Yoo maallaqaaf taphachuu fi kennaawwan beeksisaa gaarii argachuu barbaadde, herrega malee kana gochuun hin danda’amu – akkamitti akka argattu isinitti himna.

Melbet Marsariitii qamaaraa ammayyaati Gosa waliigalaa, jechuunis ispoortii irrattis morkachuu dandeessu akkasumas Asitti taphoota kaazinoo taphadhu. Haa ta’u malee, bulchiinsi naannolee lamaanuu walqixa misoomsuuf yaalaa jiraatus, maqaan keenya ammayyuu tajaajila qamaaraa wajjin walqabata. Yoo akka Mana Qamaaraatti (BC) fudhatamne, haala loogii irraa bilisa ta’een tarree dhiheessitoota industirii kana keessaa warra ciccimoo keessatti hammatamna, amma immoo dubbistootaaf kana ni mirkaneessina.

Filannoo bal’aa gabaa ispoortii

Gosa barnootaa gara shantama ta’an keessatti bakka bu’u Melbet Sarara morkii, fi kunis isaan keessaa tokko ta’ee kan tarreeffame ispoortii saayibarii yoo ta’u, gosa ispoortii saayibarii adda addaatti osoo hin qoodamin. Kanaan kan ka’es, jaallattoonni ispoortii dhugaa taphoota adda ta’an kan akka korfball, kabaddi, pelota fi kanneen biroo hedduu irratti morkachuu danda’u. Bu’uurri sarara filannoo kanaa, dhugumatti, isaan kana miti, garuu gosa ispoortii gurguddoo afuranidha – kubbaa miilaa, teensiisii guddaa, kubbaa kaachoo fi hookii. Lakkoofsi waliigalaa taphootaa kuma 6-7 gahuu danda’a, kanaaf jaallattoonni ispoortii filannoo hedduu qabu. Yoo ispoortii hin jaallanne, sunis rakkoo hin ta’u – siyaasaa, qilleensaa, fi daldala agarsiisaa irratti morkadhaa.

Taphataan mo’ataa tapha tokkoo irratti qofa morkachuu hin qabu – dorgommicha eenyutu mo’a, garee biraatti eenyutu jijjiirama, goolii baay’ee galchuun eenyutu dursa, fi kkf tilmaama yeroo dheeraa gochuu dandeessu. Yoo tapha addaa tokko irratti morkachuu barbaaddes, eenyutu mo’a kan jedhuun qofa of hidhuu hin qabdu – gabateen armaan gadii kun taateewwan gurguddoo hundaaf giddu galeessaan filannoowwan morkii meeqa akka dhiyaatan agarsiisa.

Odds Dorgomaa

Mo’achuun yeroo hunda taphataadhaaf gaariidha, garuu garaagarummaan odds xiqqoon illee murteessaadha. Namni kamiyyuu tarsiimoo qamaaraa yeroo dheeraa qopheessaa jiru yeroo hunda akka hin mo’anne hubachuu qaba, yoo mo’ate illee, doolaarri “dabalataa” mo’ate hundi baalansii jijjiiruu danda’a, sana booda kisaaraa keessa hin jirtu. Melbet gabaa irratti gatiiwwan filatamoo ta’an qaba, kunis keessumaa taateewwan gurguddoo ispoortiiwwan beekamoo irratti dhugaa dha.

Moraa kallattii fi tamsaasa

Marsariitiin yookiin appiin Melbet jaallattoota ispoortii tiif TV ispoortii bakka bu’uu danda’a – yoo xiqqaate galgala dhuma torbanii, tamsaasa kallattii 300 ol kan yeroo tokkotti gaggeeffaman keessaa filachuu dandeessu. Akka dhaabbata seera kabajuutti, Melbet yeroo baay’ee taateewwan biyya keessanitti tamsaasaa seera qabeessa qaban hin tamsaasu, garuu kana maleyyuu, ispoortiiwwan filannoo gaarii kanneen TV naannoo irratti gonkumaa hin agarsiifamne dabalatee, filachuuf qabdu.

Appilikeeshinii moobaayilii salphaatti argachuuf

Akkasumas tajaajila Melbet fayyadamuun, biraawzarii isiniif mijaa’u kamiyyuu fayyadamuun marsariitii moobaayilii kan qindaa’ina fuula dhaabbataa qabu banuun ni dandeessu. Haa ta’u malee, appiin caalaatti mijaa’aa dha – yeroo hundumaa fuulawwan irra deebi’ee hin fe’u, garuu unka isaanii yaadannoo meeshaa keessatti kuusuun, kunis fe’umsa saffisiisaa taasisa akkasumas tiraafikii qusata. Dorgomtoota hedduu irraa adda ta’een, nuti Androidiif qofa osoo hin taane, iOSiifis sagantaa addaa qabna, kanaaf eenyuyyuu akka irraa hafe itti hin dhaga’amu.

Mirkanneessi maamiltoota Meelbet hundaaf, addaan baafama malee, dirqama. Kun dirqama seeraa biyya addunyaa kamiyyuu kan taphni qumaaraa waliigalaan itti hayyamameedha – karaa kanaan qofaan bulchiinsi dhaabbata qumaaraa ijoollee umrii gadi aanaa yookiin gowwoomsitoota sagantaa boonasii fayyadamuun hamoofan tajaajila akka hin kennine mirkaneeffachuu danda’a.

Melbet irratti, mirkanneessi kan raawwatamu sanadoota iskaanii yookiin suuraa qulqullina olaanaa qaban dhiyeessuudhaanidha. Biyya adda addaa irratti hundaa’uun, bulchiinsi taphattoonni gara teessoo imeelii addaa yookiin poostaa isa dhugaatiin akka ergan gaafachuu danda’a. Nageenyi Melbet akkasumas, sanadoota maqaa abbaa herregaatiin qofa qabaachuu keessan osoo hin taane, isin abbaa herregichaa ta’uu keessan mirkaneessuuf, viidiyoo koonfaransii gaafachuu danda’a.

Mirkanneessuu dhabuun, maamilli hanga sanadoota dhiyeessutti tajaajilli akka dhaabbatu dirqamaan ni taasisa.

Mirkanneessi kanaan dura taasifame, boodarra adeemsa kana irra deebi’anii akka keessa darbu isin gaafachuu keenya hin dhorku. Bulchiinsi amma waraqaa dabalataa (fakkeenyaaf, yeroo maallaqa baay’ee ittiin taphattan ragaa seera qabeessummaa maallaqichaa) isin gaafachuu yookaan yoo shakkii herregni keessan hatameera jedhu jiraate eenyummaa taphataa irra deebi’anii mirkaneessuuf isin gaafachuu danda’a.

Adeemsi galmee Melbet daqiiqaa tokkoo ol hin fudhatu, garuu taphattoonni tajaajila marsariitichaa guutuu akka fayyadaman isaan dandeessisa. Carraa kana dhiisuun gowwummaadha, sababni isaas isin taateewwan ispoortii kumaatamaan lakkaa’aman irratti morkachuu, tamsaasa kallattii dhibbootaan lakkaa’aman ilaaluu, mana taphaa onlaayinii keessatti yeroo gaarii dabarsuu, akkasumas piromooshinootaafi carraa badhaasaa hedduu irratti hirmaachuu dandeessu. Akkaawuntii argachuuf, meeshaa kamiyyuu kan harkaa qabdu fayyadami – PC qabaachuun si hin barbaachisu, bilbila harkaa keetiinis taphachuu dandeessa. Meeshaalee hundaaf akkaawuntii tokko qofa akka si barbaachisu yaadadhu.

Yeroo akkawuntii uumtu, waa’ee kee odeeffannoo dhugaa kennuu kee mirkaneeffadhu, sababni isaas bulchiinsa gowwoomsuuf yaaluun tajaajila kee akka cufamuuf si taasisa. Galmaa’uu booda, adeemsa mirkaneessaatiin eenyummaa kee mirkaneessuun si barbaachisa – kunis salphaa fi saffisaadha, hundumaa caalaa immoo, kan raawwatamu gaaffii tajaajila nageenyaatiin qofa.